Khi Nào Nên Vay Tiêu Dùng Và Khi Nào Không Nên?

Những Điểm Chính

• Khoản vay phù hợp hơn khi phục vụ nhu cầu cần thiết, khoản chi đã có kế hoạch trả hoặc mục đích tạo ra thu nhập.
• Vay để bù chi tiêu sinh hoạt hàng tháng hoặc trả khoản nợ đang quá hạn thường làm tăng áp lực tài chính thay vì giảm.
• Hạn mức được duyệt không phải số tiền bạn nên vay, và ba con số cần biết trước khi ký là tổng phải trả, khoản trả mỗi kỳ và các loại phí.

Cùng một hạn mức và cùng một mức lãi, khoản vay có thể phù hợp với người này nhưng lại tạo áp lực cho người kia. Khác biệt nằm ở mục đích khoản chi, nguồn tiền trả nợ và khả năng duy trì khoản trả trong suốt kỳ hạn vay.

Người vay thường tính đến vay tiêu dùng khi cần tiền cho một khoản chi cụ thể mà chưa muốn dùng hết tiền sẵn có. Trước khi quyết định, cần nhìn lại mục đích vay, số tiền thực sự cần, tổng chi phí và khả năng trả nợ suốt kỳ hạn.

Nhu Cầu Vay Tiêu Dùng Thường Phát Sinh Từ Đâu?

Nhu cầu vay tiêu dùng thường xuất hiện khi thời điểm cần thanh toán đến trước lúc người vay có đủ tiền. Tùy khoản chi phát sinh bất ngờ hay đã được biết trước, người vay sẽ có khoảng thời gian khác nhau để chuẩn bị nguồn tiền và cân nhắc phương án phù hợp.

Với khoản chi phát sinh đột ngột, người vay thường không có nhiều thời gian chuẩn bị. Chẳng hạn, xe máy dùng để chạy giao hàng bị hỏng giữa tuần và cần sửa ngay để tiếp tục công việc. Khi đó, khoản chi xuất hiện ngoài kế hoạch và cần được xử lý trong thời gian ngắn, nên quy trình và thời gian giải ngân của khoản vay cũng là yếu tố cần cân nhắc.

Với khoản chi đã biết trước, người vay có thêm thời gian để chuẩn bị nhưng vẫn có thể thiếu tiền vào đúng thời điểm cần thanh toán. Học phí hoặc một khoản chi đã ấn định lịch là những ví dụ thường gặp. Khoảng thời gian chuẩn bị có thể kéo dài vài tuần hoặc vài tháng, tùy khoản chi.

Hai tình huống này đều có thể dẫn đến nhu cầu vay, nhưng việc có nên vay hay không còn phụ thuộc vào mức độ cần thiết của khoản chi và nguồn tiền trả nợ.

Khi Nào Nên Cân Nhắc Vay Tiêu Dùng?

Khoản chi nào hoãn lại được mà không phát sinh thêm chi phí hay hậu quả thì thường chưa cần đến khoản vay. Với những khoản còn lại, thứ quyết định không nằm ở số tiền vay, mà ở chỗ người vay đã biết tiền trả nợ sẽ đến từ đâu trước khi đặt bút ký.

Chi phí cấp thiết không thể trì hoãn

Nhóm này gồm những khoản chi mà trì hoãn sẽ gây thiệt hại tính được thành tiền. Viện phí hoặc sửa phương tiện đang dùng để kiếm sống là hai ví dụ. Điều cần làm rõ là hoãn khoản chi này lại thì hậu quả cụ thể là gì: chi phí sửa chữa tăng thêm, tình trạng sức khỏe nặng hơn, hay công việc bị gián đoạn. Trả lời được bằng một hậu quả cụ thể thì khoản chi thuộc nhóm cấp thiết. Nếu không, khoản chi có thể còn chờ được.

Kỳ hạn vay cũng nên khớp với quy mô nhu cầu. Kỳ hạn càng dài thì tổng lãi phải trả càng lớn, nên chọn kỳ hạn dài hơn mức cần thiết là trả lãi cho quãng thời gian không còn dùng đến số tiền đó.

Khoản vay phục vụ công việc hoặc nguồn thu nhập

Ở nhóm này, khoản chi dùng để tạo ra thu nhập chứ không chỉ để tiêu dùng. Người ở nhóm này, khoản chi dùng để tạo ra thu nhập chứ không chỉ để tiêu dùng. Người chạy giao hàng vay mua xe mới, thợ sửa chữa vay mua thêm máy móc, hoặc người đi làm vay đóng học phí một khoá nghề đều thuộc nhóm này.

Trước khi vay, hãy ước tính mỗi tháng khoản chi này giúp bạn kiếm thêm bao nhiêu, rồi so với khoản phải trả hàng tháng gồm cả lãi. Nếu phần kiếm thêm không đủ bù khoản phải trả, phần thiếu sẽ lấy từ thu nhập hiện có. Nên ước tính theo tháng làm ăn kém nhất, không phải tháng tốt nhất.

Đầu tư tài chính và góp vốn kinh doanh chưa kiểm chứng nằm ngoài nhóm này, vì phần lời chỉ là kỳ vọng.

Khoản vay tiêu dùng phục vụ công việc và tạo thu nhập

Chi tiêu lớn đã có kế hoạch trả

Khoản chi đã nằm trong kế hoạch chưa đủ để kết luận khoản vay là phù hợp. Điều kiện đi kèm là xác định được nguồn tiền trả cho từng kỳ ngay lúc ký, thay vì trông chờ vài tháng nữa thu nhập sẽ dư ra.

Thứ tự phát sinh cũng là một dấu hiệu đáng chú ý. Lên kế hoạch cho khoản chi trước rồi mới tính đến vay là một tình huống. Thấy hạn mức được duyệt rồi mới nghĩ ra khoản chi để dùng là tình huống khác.

Nhu cầu nào phù hợp với hình thức vay nào?

Quy mô khoản chi và thời gian cần dùng tiền quyết định hình thức vay phù hợp. Nhu cầu vài triệu trong vài tuần và nhu cầu vài chục triệu trả dần nhiều tháng ứng với hai sản phẩm khác nhau.

Chọn sai hình thức có thể gây bất lợi theo cả hai chiều. Dùng sản phẩm trả góp nhiều tháng cho một nhu cầu chỉ kéo dài vài tuần thì phải trả lãi cho quãng thời gian không cần thiết. Ngược lại, dùng sản phẩm ngắn hạn cho một nhu cầu lớn thì toàn bộ số tiền dồn vào một lần trả cuối kỳ.

Trong ứng dụng BE, ba hình thức này tương ứng với Vay Nhanh, Ứng Tiền và Ví Trả Sau. BE là nền tảng khởi tạo khoản vay trong app, còn Cake by VPBank là bên cho vay được cấp phép và đứng tên hợp đồng tín dụng với bạn.

Mẹo: Số tiền được duyệt có thể cao hơn nhu cầu thực tế, và người vay không bắt buộc vay hết hạn mức. Số nên vay là con số khớp với khoản chi đã xác định trước đó.

Khi Nào Không Nên Vay Tiêu Dùng?

Khoản vay không phải lúc nào cũng giải quyết được thiếu hụt tài chính. Khi không có nguồn trả nợ phù hợp phía sau, khoản vay mới chỉ kéo dài thời điểm phải xử lý vấn đề và tạo thêm nghĩa vụ trả nợ.

Vay để bù chi tiêu hàng tháng

Nếu khoản vay được dùng để bù một khoản thiếu hụt lặp lại mỗi tháng, vấn đề thường nằm ở dòng tiền chứ không phải một khoản chi riêng lẻ. Thiếu hụt tạm thời xảy ra khi tiền vẫn sẽ về nhưng đến sau thời điểm cần chi; khi đó, khoản vay chỉ đóng vai trò bắc cầu nếu đã xác định được nguồn trả. Ngược lại, nếu thu nhập thường xuyên không đủ cho các khoản chi thiết yếu, phần thiếu sẽ tiếp tục xuất hiện vào tháng sau trong khi khoản vay cũ vẫn còn phải trả.

Một cách tự kiểm tra là nhìn lại tần suất vay, mục đích của khoản vay gần nhất và thời điểm nhu cầu thường xuất hiện trong tháng. Nếu nhu cầu vay liên tục rơi vào cùng một thời điểm, chẳng hạn tuần cuối tháng, đó là dấu hiệu nên rà lại dòng tiền thay vì tiếp tục dùng khoản vay để bù phần thiếu.

Vay mới để trả khoản nợ quá hạn

Mở một khoản vay mới để trả khoản cũ thường làm tổng số tiền phải trả tăng lên. Phần gốc của khoản cũ chuyển sang khoản mới, và khoản mới cộng thêm phần lãi cùng phí của nó. Cách này chỉ giảm áp lực nếu khoản mới có chi phí thấp hơn hẳn khoản cũ, điều hiếm xảy ra khi hồ sơ đang có nợ quá hạn.

Khi nguồn trả cho kỳ tiếp theo đến từ một khoản vay khác, đây là dấu hiệu nên dừng lại để xem xét lại toàn bộ nghĩa vụ hiện có.

Hướng thay thế là liên hệ trực tiếp tổ chức tín dụng đang cho vay để trao đổi phương án trả nợ. Phương án cụ thể tùy chính sách từng đơn vị và tình trạng hồ sơ.

Vay mới để trả nợ cũ làm tăng áp lực

Thu nhập không ổn định suốt kỳ hạn vay

Kỳ hạn vay càng dài thì thu nhập càng cần ổn định và dự đoán được. Mức thu nhập của tháng hiện tại là cơ sở khá mỏng để cam kết một nghĩa vụ trả nợ kéo dài 12 hay 24 tháng.

Với thu nhập theo ngày hoặc theo chuyến, một cách tự kiểm thận trọng là lấy tháng có thu nhập thấp nhất gần đây làm cơ sở tính, thay vì tháng trung bình. Cách này chỉ để xem khoản trả có chịu được ở tháng thấp hay không, không phải chuẩn tính toán chung.

Chưa biết tổng số tiền phải trả

Bảng lãi suất trên trang sản phẩm cho biết mức lãi, nhưng chưa cho biết tổng chi phí của đúng khoản vay bạn đang xét. Con số đó còn phụ thuộc hạn mức, kỳ hạn và kết quả thẩm định nên phép so sánh giữa các app vay tiền online uy tín cần đặt cạnh nhau tổng chi phí thay vì mỗi con số lãi suất.

Nhận định: Lãi tính trên dư nợ giảm dần và lãi tính trên dư nợ gốc cho ra hai tổng chi phí khác nhau, dù hạn mức và kỳ hạn giống nhau. Con số cần so sánh là tổng phải trả, không phải mức lãi công bố.

Ba con số cần nắm trước khi ký:

• Tổng số tiền phải trả đến khi tất toán.
• Khoản thanh toán mỗi kỳ.
• Các khoản phí có thể phát sinh.

Cả ba đều có trong lịch trả nợ và hợp đồng tín dụng, và bạn có quyền yêu cầu bên cho vay cung cấp trước khi ký.

Đánh Giá Khả Năng Chi Trả Trước Khi Vay

Mục đích vay hợp lý là một chuyện, khoản trả hàng tháng có nằm trong khả năng thanh toán hay không là chuyện khác. Vế thứ hai kiểm tra được bằng một phép tính, và phép tính này chạy trước khi nộp hồ sơ thì có ích hơn sau khi ký.

Lấy thu nhập hàng tháng trừ chi phí thiết yếu. Từ phần còn lại, trừ tiếp tổng các khoản đang phải trả nợ, rồi trừ khoản trả hàng tháng của khoản vay định vay. Con số cuối cùng là số tiền còn lại của bạn trong một tháng bình thường.

Thu nhập và chi phí thì không tháng nào giống tháng nào, nên chạy lại phép tính một lần nữa với giả định thu nhập giảm một phần và có thêm một khoản chi bất thường trong cùng tháng. Nếu con số cuối về 0 hoặc âm, khoản vay này sẽ cần một nguồn tiền khác để trả.

Con số dùng để tính nên lấy từ lịch trả nợ và hợp đồng tín dụng, không lấy từ hạn mức được duyệt hay mức lãi công bố trên trang sản phẩm.

Trước khi bấm đăng ký, hãy viết ra ba con số: tổng số tiền phải trả đến khi tất toán, khoản phải trả mỗi kỳ và các loại phí có thể phát sinh. Ba con số này có trong lịch trả nợ và hợp đồng tín dụng, và bạn có quyền yêu cầu bên cho vay cung cấp trước khi ký.

Câu Hỏi Thường Gặp

Vay tiêu dùng tối đa được bao nhiêu?

Hạn mức vay tiêu dùng tùy theo từng sản phẩm và kết quả xét duyệt của tổ chức tín dụng, nên không có một con số chung cho mọi hồ sơ. Số tiền duyệt được có thể cao hơn nhu cầu thực tế, và bạn không bắt buộc phải vay hết hạn mức.

Có nợ xấu có vay tiêu dùng được không?

Người có nợ xấu vẫn có thể được một số tổ chức tín dụng xem xét, nhưng khả năng vay phụ thuộc nhóm nợ, tình trạng khoản nợ và chính sách của từng đơn vị. Không có chính sách chung áp cho toàn thị trường, nên kết quả có thể khác nhau giữa các đơn vị. Việc có được xét vay hay không cũng khác với việc có nên vay thêm khi đang gặp khó khăn về tài chính.

Vay tiêu dùng có cần chứng minh thu nhập không?

Tùy sản phẩm. Một số sản phẩm chỉ yêu cầu khách hàng kê khai thu nhập thay vì nộp hợp đồng lao động hay sao kê. Không phải nộp giấy tờ không có nghĩa hồ sơ bỏ qua bước thẩm định.