Vay Tiêu Dùng Là Gì và Các Hình Thức Thường Gặp

Những Điểm Chính

• Khoản vay chi tiêu do công ty tài chính cấp và do ngân hàng cấp chạy theo hai khung quy định khác nhau, nên điều kiện vay và cách công bố chi phí không giống nhau.
• Cùng một mức lãi suất quảng bá, lãi tính trên dư nợ giảm dần và lãi tính trên dư nợ gốc cho ra hai tổng chi phí khác nhau.
• Chọn hình thức vay dựa trên số tiền cần, thời gian dùng, nơi tiền đi tới và khả năng trả một lần hay chia nhiều kỳ.

Hai khoản vay cùng ghi một mức lãi suất vẫn có thể lấy của bạn hai số tiền khác nhau, vì chúng khác nhau ở cách tính lãi và ở bên đứng ra cho vay. Đặt hai con số phần trăm cạnh nhau chưa đủ để biết khoản nào nhẹ hơn.

Vay tiêu dùng trong cách hiểu phổ thông là mọi khoản vay phục vụ chi tiêu cá nhân, còn trong văn bản pháp luật thì hẹp hơn nhiều. Khoảng cách giữa hai cách hiểu đó quyết định bạn đang đối chiếu bộ điều kiện của ai.

Vay Tiêu Dùng Là Gì theo Quy Định Hiện Hành?

Tại khoản 1 Điều 3 Thông tư 43/2016/TT-NHNN, cho vay tiêu dùng là việc công ty tài chính cho vay bằng đồng Việt Nam với khách hàng cá nhân nhằm đáp ứng nhu cầu mua và sử dụng hàng hóa, dịch vụ cho mục đích tiêu dùng của khách hàng hoặc gia đình họ. Tổng dư nợ cho vay tiêu dùng của một khách hàng tại chính công ty tài chính đó không vượt quá 100 triệu đồng. Đây là một khái niệm gắn với một nhóm tổ chức cụ thể, không phải nhãn chung cho mọi khoản vay chi tiêu.

Khoản vay chi tiêu do ngân hàng cấp lại nằm ở một khung khác. Ngân hàng xếp nhóm này vào cho vay phục vụ nhu cầu đời sống theo Thông tư 39/2016/TT-NHNN bản hiện hành, nên bộ điều kiện vay, cách xác định lãi suất và cách công bố chi phí có thể khác với công ty tài chính. Cùng một nhu cầu mua sắm, hai bên cho vay vẫn ràng buộc bạn theo hai bộ quy tắc riêng.

Chỗ này quan trọng với người đi vay ở một điểm rất thực tế. Khi so sánh hai khoản vay, bạn không so hai cái tên mà so hai bộ ràng buộc: ai cấp khoản vay, trần dư nợ áp ra sao, chi phí công bố theo cách nào. Bỏ qua bước đó thì mọi so sánh phía sau đều đứng trên nền sai.

Ngưỡng cần nhớ: Tổng dư nợ cho vay tiêu dùng của một khách hàng tại một công ty tài chính không vượt quá 100 triệu đồng. Trần này không áp dụng cho khoản vay mua ô tô và dùng chính chiếc xe đó làm tài sản bảo đảm.

Vay Tiêu Dùng Gồm Những Hình Thức Nào?

Mỗi hình thức dưới đây ràng buộc người vay theo một cách riêng, và chỗ khác nhau đó chỉ hiện ra khi đọc tới điều kiện cụ thể của từng nhóm.

Vay tín chấp không cần tài sản bảo đảm

Bên cho vay xét duyệt dựa trên nhân thân, lịch sử tín dụng và khả năng trả nợ thay vì tài sản, nên hạn mức thường nhỏ hơn vay thế chấp. Hồ sơ nhẹ đi, nhưng số tiền bạn vay được cũng thấp hơn.

Với khoản cho vay có mức giá trị nhỏ, tổ chức tín dụng không bắt buộc khách hàng phải có phương án sử dụng vốn khả thi. Đây là cơ sở pháp lý khiến hồ sơ tín chấp gọn hơn, chứ không phải bên cho vay dễ dãi hơn.

Thủ tục gọn không làm khoản vay an toàn hơn. Phần rủi ro mà bên cho vay không thẩm định trước sẽ quay lại trong giá của khoản vay, dưới dạng lãi suất cao hơn hoặc hạn mức thấp hơn.

Hồ sơ tín chấp xét trên thông tin người vay

Vay có tài sản bảo đảm gắn nghĩa vụ với tài sản

Người vay đưa một tài sản ra bảo đảm cho nghĩa vụ trả nợ, và tài sản đó có thể bị xử lý theo quy định khi người vay không trả được nợ. Ràng buộc ở đây nặng hơn hẳn nhóm tín chấp.

Hợp đồng bảo đảm kéo theo các bước định giá, đăng ký biện pháp bảo đảm và lưu giữ giấy tờ gốc. Thời gian từ lúc nộp hồ sơ tới lúc nhận tiền vì vậy dài hơn một khoản tín chấp cùng hạn mức.

Đổi lại, tài sản bảo đảm cho phép bạn vay số tiền lớn hơn mức mà một khoản tín chấp thường duyệt. Cho vay tiêu dùng để mua ô tô và dùng chính chiếc xe đó làm tài sản bảo đảm không chịu trần tổng dư nợ 100 triệu đồng của một khách hàng tại một công ty tài chính.

Trả góp là cách trả nợ theo nhiều kỳ hạn

Theo định nghĩa pháp lý, cho vay trả góp là việc hai bên thỏa thuận trả nợ gốc và lãi tiền vay theo nhiều kỳ hạn. Đây là một cách trả nợ, không phải một loại khoản vay gắn với nơi bạn mua hàng.

Với một số khoản trả góp tại điểm bán, cách giải ngân khi vay online là chuyển tiền cho bên bán hàng thay vì cho người vay. Khoản vay khi đó gắn chặt với một món hàng cụ thể, và bạn mất luôn khả năng dùng số tiền đó vào việc khác.

Lãi 0% cũng không đồng nghĩa tổng chi phí bằng 0. Trước khi kết luận, hãy cộng thêm các khoản phí và bảo hiểm khoản vay, rồi so giá bán trả góp với giá mua trả thẳng cùng món hàng đó.

Có khoản vay chỉ trả một lần vào cuối kỳ

Nhóm này phân theo lịch trả nợ, không phải một phương thức cho vay có định nghĩa riêng trong văn bản pháp luật. Muốn nhận ra nhóm này, hãy xem lịch trả nợ ghi trong hợp đồng thay vì xem tên sản phẩm.

Vì gốc và lãi trả một lần vào cuối kỳ, dư nợ gốc giữ nguyên suốt kỳ hạn nên tiền lãi từng ngày không đổi. Khoản vay trả góp thì ngược lại, gốc giảm dần qua từng kỳ.

Ứng Tiền trên app BE thuộc nhóm này, hạn mức 2–6 triệu đồng, kỳ hạn 30–45 ngày, do Cake by VPBank cấp.

Hạn mức tuần hoàn cho phép dùng lại sau khi trả

Hạn mức tuần hoàn không giải ngân một lần. Bạn chi tiêu trong hạn mức, thanh toán lại theo từng kỳ sao kê, rồi phần dư nợ vừa trả xong quay lại thành hạn mức dùng cho kỳ sau.

Thẻ tín dụng cũng vận hành theo nguyên tắc hạn mức tuần hoàn, nhưng đó là hình thức cấp tín dụng qua thẻ với khung pháp lý riêng.

Ví Trả Sau trên app BE thuộc nhóm này, hạn mức lên tới 5 triệu đồng, chỉ dùng chi tiêu trong app và không rút tiền mặt, do Cake by VPBank cấp.

Nên Chọn Hình Thức Nào cho Nhu Cầu của Bạn?

Bảng dưới đặt năm nhóm cạnh nhau trên bốn ràng buộc mà người vay cảm nhận rõ nhất.

Quyết định nằm ở bốn thứ:

• Số tiền bạn cần.
• Thời gian bạn cần dùng tiền.
• Nơi tiền sẽ đi tới.
• Khả năng trả một lần hay phải chia nhiều kỳ.

Tên sản phẩm không trả lời được bất kỳ điểm nào trong bốn điểm đó, và cũng không cho biết khi nào nên vay tiêu dùng.

3 Điều Cần Đối Chiếu Trước khi Ký

Điều thứ nhất là toàn bộ lãi và những khoản phí cần hỏi trước khi vay. Tổ chức tín dụng có trách nhiệm cung cấp cho khách hàng thông tin về lãi suất cho vay, phương pháp tính lãi, loại phí và mức phí áp dụng trước khi xác lập thỏa thuận cho vay, nên bạn có quyền yêu cầu bản đầy đủ chứ không chỉ con số quảng bá.

Điều thứ hai là hỏi thẳng bên cho vay rằng lãi tính trên dư nợ giảm dần hay trên dư nợ gốc. Con số phần trăm không cho biết cách tính, và chính cách tính mới quyết định tổng tiền lãi bạn trả.

Ngưỡng cần nhớ: Khoản trả một lần cuối kỳ giữ nguyên dư nợ gốc suốt kỳ hạn, nên tiền lãi mỗi ngày không đổi. Khoản trả góp thì dư nợ gốc giảm dần, nên tiền lãi cũng giảm theo từng kỳ.

Điều thứ ba là phí tất toán trước hạn. Một số khoản vay trả góp thu phí theo tỷ lệ trên dư nợ gốc, nên trả sớm chưa chắc làm tổng chi phí giảm xuống.

Cùng mức lãi suất, hai tổng chi phí khác nhau

Trả lời xong bốn điểm ở phần trên, danh sách thường chỉ còn một hoặc hai nhóm trong bảng, và phần việc còn lại là đối chiếu hợp đồng cùng các tiêu chí chọn app vay tiền online. Khi chưa trả lời được điểm cuối cùng, tức khả năng trả nợ, vấn đề nằm ở chính khoản vay chứ không nằm ở việc chọn sản phẩm nào.

Câu hỏi thường gặp

Vay tiêu dùng có bị ghi vào CIC không?

Có. Theo Thông tư 15/2023/TT-NHNN, tổ chức tín dụng cung cấp dữ liệu khách hàng vay và khoản cấp tín dụng cho Trung tâm Thông tin tín dụng Quốc gia, và bên cho vay có thể dùng dữ liệu này khi thẩm định hồ sơ. Hồ sơ ghi nhận cả lịch sử trả đúng hạn, không chỉ những lần trả chậm, và đây là yếu tố quyết định nợ xấu có vay được không.

Đang có một khoản vay chưa trả hết thì vay tiếp được không?

Được. Còn dư nợ không tự động loại hồ sơ, nhưng mỗi bên cho vay có tiêu chí thẩm định riêng nên kết quả khác nhau theo từng sản phẩm và từng tổ chức. Riêng cho vay tiêu dùng của công ty tài chính, tổng dư nợ của một khách hàng tại cùng công ty đó còn chịu giới hạn 100 triệu đồng.

Hồ sơ vay tiêu dùng cần những giấy tờ gì?

Không có bộ hồ sơ dùng chung, yêu cầu giấy tờ phụ thuộc vào sản phẩm và bên cho vay, chẳng hạn vay tiền qua CCCD cần những gì. Với khoản vay có mức giá trị nhỏ, tổ chức tín dụng được giảm bớt một số yêu cầu về tài liệu chứng minh khả năng tài chính và phương án sử dụng vốn, nhưng khoản vay vẫn phải qua thẩm định.