Vay Thấu Chi Là Gì, Cách Tính Lãi và Khi Nào Không Nên Dùng

Những Điểm Chính

• Lãi thấu chi chạy theo từng ngày tài khoản còn âm chứ không theo hạn mức đã cấp, nên hai người cùng hạn mức 20 triệu có thể trả những con số lãi chênh nhau nhiều lần.
• Một hạn mức mở ra mà không bao giờ dùng tới vẫn có thể phát sinh chi phí, vì các khoản phí gắn với hạn mức nằm ngoài công thức tính lãi.
• Với mức lãi giả định trong bài, khoản 20.000.000 đồng để tài khoản âm quá khoảng 41 ngày sẽ tốn hơn chính khoản vay kỳ hạn cùng số tiền, và mốc đảo chiều đó đổi theo từng hợp đồng.

Ngân hàng nhắn tin báo đã cấp hạn mức thấu chi, số dư trong tài khoản vẫn y nguyên như cũ, và không dòng nào trong tin nhắn nói rằng bạn vừa được cấp một khoản vay. Vay thấu chi sống trong khoảng trống thông tin đó, và phần lớn chi phí của nó cũng phát sinh từ chính khoảng trống ấy.

Văn bản pháp luật xếp vay thấu chi vào nhóm phương thức cho vay, ngang hàng với vay từng lần, chứ không phải một tiện ích đi kèm tài khoản thanh toán. Bài này đi tới chỗ bạn tự tính được chi phí cho đúng số ngày mình định dùng, và tự xác định ngưỡng nên dừng.

Vay Thấu Chi Là Gì và Hoạt Động Thế Nào?

Vay thấu chi là hình thức cấp tín dụng trong đó ngân hàng cho phép chủ tài khoản chi vượt số tiền đang có trên tài khoản thanh toán, tới một hạn mức thỏa thuận trước. Tiền không chuyển sang một tài khoản vay riêng, chính tài khoản thanh toán đó đi xuống dưới 0.

Hạn mức này có thời hạn duy trì tối đa 1 năm theo quy định hiện hành. Hết hạn, ngân hàng xét lại hạn mức. Không có chuyện mặc nhiên gia hạn, nên một hạn mức đang mở không bảo đảm còn ở đó vào năm sau.

Hạn mức gắn liền với tài khoản thanh toán, nên đóng tài khoản là mất quyền chi vượt, nhưng thứ mất đi chỉ là quyền dùng hạn mức chứ không phải phần dư nợ đang âm, và khoản âm đó vẫn phải trả. Khoản vay thông thường thì khác ngay từ đầu, vì nó tồn tại độc lập với tài khoản đứng tên.

Số dư âm nghĩa là hạn mức đã được dùng

Chi Phí Vay Thấu Chi Phát Sinh Thế Nào?

Hai người cùng được cấp hạn mức 20 triệu có thể trả những con số lãi khác hẳn nhau trong cùng một tháng. Khác biệt không nằm ở lãi suất ghi trên hợp đồng, mà ở số ngày tài khoản của họ nằm dưới mốc 0.

Lãi tính theo ngày trên số dư thực dùng

Phần hạn mức bạn chưa chạm tới không sinh ra đồng lãi nào. Lãi chỉ chạy trên số tiền đã chi vượt, và chỉ trong những ngày tài khoản còn âm.

Cách tính lãi thấu chi là lấy số tiền âm nhân lãi suất năm, chia cho 365 ngày, rồi nhân với số ngày tài khoản ở trạng thái âm. Quy ước quy đổi lãi suất năm theo quy định hiện hành là 1 năm bằng 365 ngày, áp cho cả tiền gửi lẫn cấp tín dụng. Ngân hàng được thỏa thuận phương pháp tính khác, nhưng vẫn phải ghi kèm mức lãi suất năm tương đương theo quy ước 365 ngày để bạn đối chiếu.

Con số lãi suất vay thấu chi ghi trên hợp đồng vì thế ít quyết định chi phí bằng số ngày bạn để tài khoản âm.

Phí hạn mức tính tách khỏi lãi

Chi phí quanh một hạn mức thấu chi không chỉ có lãi. Tùy ngân hàng, bạn có thể phải trả phí thiết lập hạn mức khi mở, và phí tái cấp hoặc gia hạn khi hết thời hạn duy trì.

Những khoản này nằm ngoài công thức lãi và thu vì hạn mức đang tồn tại, không vì bạn có chạm tới nó hay không. Một tài khoản chưa bao giờ âm vẫn có thể phát sinh chi phí, và đó là chỗ ngộ nhận không dùng thì miễn phí bị phá.

Tiền về tài khoản tự động cấn trừ dư nợ

Mọi khoản tiền vào tài khoản đều bị trừ vào phần âm trước, phần còn lại mới thuộc về bạn. Trả nợ vay thấu chi nhờ vậy diễn ra tự động, bạn không cần thao tác nào. Lương về là dư nợ giảm ngay.

Cơ chế cấn trừ tự động chạy ngầm. Không có kỳ hạn nào nhắc, cũng không có khoản trả góp nào hiện lên. Chi tiêu tiếp ngay sau khi lương về thì tài khoản quay lại trạng thái âm, và chu kỳ lãi bắt đầu lại từ đầu.

Lãi tính theo vùng âm, không theo hạn mức

Dùng càng lâu chi phí càng vượt vay kỳ hạn

Hai khoản cùng 20.000.000 đồng, cùng mục đích, khác nhau ở đúng một điểm. Một bên có ngày đóng bắt buộc, bên còn lại thì không.

Ví dụ trên dùng các tham số giả định sau, nên con số trong hợp đồng của bạn sẽ khác:

• Số tiền 20.000.000 đồng
• Lãi suất thấu chi 18%/năm
• Lãi suất vay kỳ hạn 12%/năm trên dư nợ giảm dần, tức lãi tính trên phần gốc còn lại sau mỗi kỳ
• Kỳ hạn 3 tháng
• Cơ sở tính 365 ngày

Cột vay kỳ hạn đứng yên ở 400.000 đồng cả ba mốc vì lịch trả đã chốt từ lúc ký, còn cột thấu chi chạy theo từng ngày. Hai hành vi khác nhau này mới là thứ quyết định chọn cái nào.

Với hai mức lãi giả định ở trên, điểm đảo chiều rơi vào khoảng ngày thứ 41, khi 9.863 đồng lãi mỗi ngày của thấu chi cộng dồn vượt 400.000 đồng. Ở mốc 30 ngày thấu chi vẫn tốn ít hơn, nên trong vùng ngắn hạn nó là lựa chọn đúng.

Không có mốc nào buộc phần âm phải kết thúc. Một khoản thấu chi giữ nguyên nhiều tháng vì thế cứ trượt xa dần khỏi cột vay kỳ hạn.

Điều Kiện Vay Thấu Chi Nằm Ở Dòng Tiền

Ngân hàng cấp thấu chi dựa trên dòng tiền chạy qua tài khoản, không dựa trên con số bạn tự khai.

Không có lương qua tài khoản thì gần như không được xét

Điều kiện vay thấu chi phổ biến nhất là tài khoản thanh toán mở tại chính ngân hàng đó, kèm dòng tiền vào đều đặn từ lương. Thủ tục và hồ sơ vay thấu chi vì thế mỏng hơn vay tiêu dùng, chỉ cần giấy tờ tùy thân cùng xác nhận thu nhập.

Người nhận lương tiền mặt gần như không được xét. Với nhu cầu vài triệu trong vòng 1 tháng, Ứng Tiền trên app BE do Cake by VPBank cấp tín dụng là kênh hợp hơn, hạn mức 2-6 triệu, kỳ hạn 30-45 ngày, lãi suất 60%/năm tính trên dư nợ gốc, tức phần gốc không giảm suốt kỳ, trả một lần cuối kỳ. Điều kiện và kết quả xét duyệt tùy hồ sơ.

Thấu chi có tài sản đảm bảo nâng hạn mức

Sổ tiết kiệm hoặc tài sản thế chấp đứng sau hạn mức thì hạn mức thường cao hơn và lãi suất thường mềm hơn bản tín chấp. Vay thấu chi tối đa được bao nhiêu ở bản tín chấp phụ thuộc bội số thu nhập hằng tháng, và bội số đó đổi tùy ngân hàng. 

Khi Nào Thấu Chi Không Còn Là Lựa Chọn Đúng?

Một công cụ đúng cho khoảng trống vài ngày sẽ hỏng khi bị dùng cho một khoảng trống kéo dài. Chi phí không báo trước, nhưng tài khoản thì có dấu hiệu.

Âm tài khoản nhiều kỳ liên tiếp là tín hiệu sai

Thấu chi sinh ra cho khoảng trống vài ngày giữa hai kỳ lương. Tháng nào cũng âm nghĩa là chi tiêu đang vượt thu nhập, không phải thiếu thanh khoản tạm thời.

Khi tài khoản âm liên tục nhiều kỳ, lãi cộng dồn ăn vào lương kỳ sau và tạo một vòng lặp mà bản thân hạn mức không giải quyết được. Nâng hạn mức ở trạng thái này chỉ kéo dài vòng lặp.

Chi vượt hạn mức hoặc hết thời hạn thì chi phí nhảy bậc

Chi phí không tăng đều khi vượt ranh giới. Chi vượt hạn mức, hoặc hết thời hạn duy trì mà tài khoản vẫn âm, thì dư nợ chuyển sang trạng thái quá hạn và mức lãi nhảy một bậc.

Bậc đó có trần. Quy định hiện hành chặn lãi suất áp cho dư nợ gốc quá hạn ở mức không quá 150% lãi suất trong hạn tại thời điểm chuyển nợ quá hạn, nên kịch bản xấu nhất là con số bạn tra được trước khi ký chứ không phải một ẩn số thả nổi.

Khoản cần hơn một tháng nên chọn vay kỳ hạn

Nhu cầu có thời hạn rõ và số tiền xác định thì hợp với khoản vay có kỳ hạn hơn, vì tổng chi phí tính được trọn vẹn trước khi ký chứ không phụ thuộc vào việc bạn xoay được tiền sớm hay muộn.

Vay Nhanh trên app BE là khoản vay kỳ hạn 3-48 tháng, hạn mức 10-40 triệu, lãi suất từ 48%/năm trên dư nợ giảm dần. Mức lãi này cao hơn thấu chi ngân hàng, nên nó hợp khi bạn không tiếp cận được thấu chi, chứ không phải để thay thế. Hạn mức và lãi suất cụ thể tùy hồ sơ.

BE là nền tảng phân phối và khởi tạo khoản vay trong app; Cake by VPBank là tổ chức tín dụng được cấp phép trực tiếp cấp khoản vay.

Ngưỡng cần nhớ: Với hai mức lãi giả định trong bài, khoản 20.000.000 đồng để tài khoản âm quá khoảng ngày thứ 41 bắt đầu tốn hơn chính khoản vay kỳ hạn cùng số tiền.

Chọn sai hướng không nằm ở lãi suất. Câu trả lời cho câu hỏi có nên vay thấu chi không nằm ở chỗ khoản vay có một ngày đóng bắt buộc hay không.

Trước khi bật một hạn mức, hãy tính thử chi phí cho đúng số ngày bạn định để tài khoản âm, rồi so với một khoản vay kỳ hạn cùng số tiền. Vay có trách nhiệm bắt đầu từ chỗ đó, vì ngưỡng nên dừng phải là ngưỡng của chính bạn chứ không phải một con số đi mượn. Vay thấu chi hỏng không phải vì đắt, mà vì nó là khoản vay hiếm hoi không tự nhắc bạn ngày phải trả.

Câu Hỏi Thường Gặp

Ngân hàng có được cắt hạn mức thấu chi khi chưa hết thời hạn không?

Có, ngân hàng được điều chỉnh hoặc cắt hạn mức trước khi hết thời hạn duy trì. Hạn mức thấu chi là một thỏa thuận có điều kiện chứ không phải một quyền cố định của chủ tài khoản, nên thay đổi trong xếp hạng tín dụng hoặc trong dòng tiền vào tài khoản đều có thể kéo theo điều chỉnh. Điều kiện cụ thể nằm trong chính hợp đồng bạn đã ký, nên đọc lại phần nói về quyền điều chỉnh hạn mức trước khi dựa vào hạn mức cho một kế hoạch chi tiêu dài.

Thấu chi và thẻ tín dụng khác nhau ở đâu?

Khác nhau ở chỗ hạn mức nằm trên cái gì và lãi bắt đầu chạy từ lúc nào. Thẻ tín dụng cấp hạn mức trên một thẻ riêng, còn thấu chi cấp ngay trên tài khoản thanh toán, nên tiền tiêu là tiền trong tài khoản đi xuống dưới 0. Thẻ tín dụng có kỳ miễn lãi nếu bạn thanh toán toàn bộ đúng hạn, còn thấu chi tính lãi từ ngày đầu tiên tài khoản âm.

Rút tiền mặt từ hạn mức thấu chi được không?

Rút được tại ATM như một giao dịch rút tiền thông thường, vì hạn mức nằm ngay trên tài khoản thanh toán chứ không trên một thẻ riêng. Điểm này khác thẻ tín dụng, vốn tính một khoản phí rút tiền mặt riêng ngoài lãi. Lãi thấu chi vẫn chạy từ ngày tài khoản xuống dưới 0, dù bạn rút tiền mặt hay chuyển khoản.

Trả chậm thấu chi có bị ghi nhận trên CIC không?

Có, dư nợ quá hạn của thấu chi được báo cáo lên CIC, trung tâm thông tin tín dụng quốc gia, như mọi khoản vay khác. Thấu chi là một khoản cấp tín dụng chứ không nằm ngoài hệ thống. Điều khiến thấu chi dễ bị bỏ quên là nó không có lịch trả góp nhắc bạn, nên một khoản âm nhỏ kéo dài vẫn có thể thành một dòng lịch sử tín dụng xấu.